Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng (Quảng Bình) được đánh giá là một trong những hệ sinh thái karst nhiệt đới tiêu biểu, độc đáo và đẹp bậc nhất không chỉ của Việt Nam mà còn của toàn cầu. Việc Phong Nha – Kẻ Bàng được UNESCO vinh danh đã mở ra một hướng phát triển mới cho địa phương: phát triển du lịch gắn với bảo tồn, đưa di sản trở thành thương hiệu du lịch quốc gia và từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch thế giới.

Phong Nha – Kẻ Bàng: Trái tim du lịch Quảng Bình

Được mệnh danh là “Vương quốc hang động”, Phong Nha – Kẻ Bàng hiện sở hữu gần 400 hang động lớn nhỏ đã được khảo sát, đo vẽ với tổng chiều dài hơn 240km. Đây là nền tảng quan trọng để Quảng Bình định hướng phát triển mạnh mẽ các loại hình du lịch khám phá, du lịch mạo hiểm mang tầm quốc tế.

Nhiều tuyến, điểm du lịch nổi tiếng đã và đang góp phần lan tỏa hình ảnh Phong Nha – Kẻ Bàng ra toàn cầu như: động Phong Nha, hệ thống hang Tú Làn, hang Tiên, hang Én, hang Va, hố sụt Kong, hang Pygmy và đặc biệt là Sơn Đoòng – hang động lớn nhất thế giới. Tuyến du lịch khám phá Sơn Đoòng không chỉ có giá trị du lịch mà còn mang ý nghĩa lớn trong nghiên cứu địa chất, thám hiểm hang động, góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam và Quảng Bình trên các kênh truyền thông quốc tế uy tín.

Phát triển du lịch gắn với bảo tồn bền vững

Xác định rõ du lịch là động lực phát triển nhưng phải đi đôi với bảo tồn di sản, Ban Quản lý VQG Phong Nha – Kẻ Bàng luôn chú trọng theo dõi, đánh giá tác động của hoạt động du lịch đối với môi trường hang động. Đồng thời, tăng cường hợp tác với các tổ chức nghiên cứu trong và ngoài nước về địa chất, môi trường, đa dạng sinh học nhằm phục vụ hiệu quả công tác quản lý, bảo tồn và phát triển du lịch bền vững.

Song song với đó, Vườn đã từng bước đa dạng hóa sản phẩm du lịch, triển khai đồng bộ các hình thức khai thác như: tự tổ chức, liên doanh – liên kết và cho thuê dịch vụ môi trường rừng. Việc chủ động phối hợp xúc tiến, tạo điều kiện cho doanh nghiệp khảo sát, đầu tư đã giúp Phong Nha – Kẻ Bàng không ngừng làm mới sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ.

Hệ sinh thái sản phẩm du lịch ngày càng phong phú

Từ chỗ chỉ có một điểm tham quan là động Phong Nha – Tiên Sơn, đến nay Phong Nha – Kẻ Bàng đã có 15 tuyến, điểm du lịch chính thức đi vào hoạt động. Các loại hình du lịch ngày càng đa dạng như: tham quan hang động, trekking, camping, zipline, du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm cao cấp…

Trong đó, tour “Chinh phục Sơn Đoòng” được đánh giá là sản phẩm du lịch đẳng cấp quốc tế, nhiều lần được truyền thông nước ngoài bình chọn là điểm đến hấp dẫn hàng đầu thế giới. Giai đoạn 2003–2023, tổng lượng khách tham quan VQG Phong Nha – Kẻ Bàng đạt hơn 9,5 triệu lượt, trong đó khách quốc tế hơn 1,1 triệu lượt, doanh thu từ phí và lệ phí đạt trên 1.742 tỷ đồng.

Du lịch – động lực phát triển cộng đồng vùng đệm

Không chỉ đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế địa phương, du lịch Phong Nha – Kẻ Bàng còn là giải pháp hiệu quả trong công tác bảo tồn di sản. Hiện nay, có hơn 3.000 người dân vùng đệm tham gia trực tiếp vào các hoạt động du lịch và dịch vụ như: lưu trú, ẩm thực, vận chuyển, hướng dẫn viên, porter, bảo vệ rừng, sản xuất hàng lưu niệm…

Sự phát triển du lịch đã tạo sinh kế ổn định, góp phần chuyển dịch lao động từ khai thác tài nguyên sang dịch vụ – du lịch, giảm áp lực lên rừng và hệ sinh thái, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng trong bảo vệ di sản thiên nhiên.

Hướng tới mục tiêu vươn tầm quốc tế

Hai lần được UNESCO vinh danh là Di sản thiên nhiên thế giới đã khẳng định giá trị toàn cầu của Phong Nha – Kẻ Bàng. Trong thời gian tới, VQG Phong Nha – Kẻ Bàng xác định tiếp tục phát huy giá trị tài nguyên thiên nhiên một cách hợp lý, ưu tiên phát triển du lịch sinh thái bền vững, chú trọng chất lượng và tính độc đáo của sản phẩm, mở tuyến điểm mới phù hợp với sức chứa môi trường.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh truyền thông – quảng bá hình ảnh di sản trên các nền tảng trong nước và quốc tế; tăng cường liên kết vùng, thu hút nguồn lực đầu tư của các doanh nghiệp lớn để phát triển các sản phẩm du lịch chất lượng cao, mang tầm khu vực và thế giới. Mục tiêu dài hạn là đưa Phong Nha – Kẻ Bàng trở thành khu du lịch quốc gia, hướng tới danh xưng “kinh đô du lịch mạo hiểm của châu Á”.