Nằm uốn lượn trên con đường 20 Quyết Thắng lịch sử giữa lòng Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, Hang 8 Cô (tên gọi chính thức là Đền tưởng niệm Liệt sĩ Thanh niên xung phong Đường 20 Quyết Thắng) là một trong những điểm đến tâm linh và lịch sử thiêng liêng bậc nhất tại Quảng Trị. Không chỉ sở hữu không gian tĩnh mịch giữa đại ngàn, nơi đây còn là chứng nhân lịch sử khắc ghi sự gan dạ, quả cảm và hy sinh anh dũng của các chiến sĩ, thanh niên xung phong trong chiến dịch bảo vệ tuyến đường huyết mạch Trường Sơn những năm kháng chiến chống Mỹ.

Thảm kịch tại Hang 8 Cô diễn ra vào tháng 11 năm 1972, thời điểm quân đội Mỹ tập trung đánh phá dữ dội nhằm cắt đứt tuyến đường hậu cần từ Bắc vào Nam. Ngày 14 tháng 11 năm 1972, một đợt pháo kích dữ dội dội xuống Đường 20 đã làm một tảng đá vôi khổng lồ nặng hơn 100 tấn từ trên vách núi sạt lở, bịt kín hoàn toàn cửa hang đá tự nhiên.
Thời điểm đó, bên trong hang có 8 tiểu đội Thanh niên xung phong — gồm 4 nam và 4 nữ quê ở Thanh Hóa, độ tuổi đời còn rất trẻ từ 18 đến 20. Đồng đội bên ngoài đã nỗ lực tìm mọi cách giải cứu bằng xe cơ giới, công cụ thủ công lẫn bom mìn nổ phá đá, đồng thời luồn ống dẫn nước và lương khô qua kẽ đá nhỏ. Tuy nhiên, dù đã vắt cạn sức lực, tảng đá khổng lồ vẫn không thể giải tỏa kịp thời. Ngày nay, Hang 8 Cô trở thành một di tích quốc gia đặc biệt, nơi tưởng niệm sự hy sinh oanh liệt của 8 liệt sĩ cùng hàng vạn người con đã ngã xuống trên con đường Trường Sơn huyền thoại.

Ghé thăm Hang 8 Cô là một hành trình trầm lắng, giúp du khách hiểu sâu sắc hơn về lịch sử hào hùng của dân tộc:
Đền Tưởng Niệm: Tọa lạc đối diện cửa hang, đền thờ chính được xây dựng theo kiến trúc đình đền truyền thống Việt Nam. Đây là nơi du khách dừng chân dâng hương, dâng hoa để tri ân các anh hùng liệt sĩ.
Cửa Hang Thiêng Liêng: Những bậc thang đá uốn lượn dẫn lên vách núi cao — nơi đặt cửa hang lịch sử và tảng đá vôi khổng lồ năm xưa đánh dấu nơi diễn ra sự kiện đau thương.
Nhà Trưng Bày & Bảo Tàng: Ngay cạnh khu vực đền thờ chính, nhà trưng bày lưu giữ nhiều kỷ vật cá nhân, hình ảnh tư liệu, thư từ và dụng cụ sinh hoạt thời chiến của lực lượng Thanh niên xung phong Đường 20.
Rừng Nguyên Sinh Bao Bọc: Bao bọc quanh di tích là những dãy núi đá vôi trùng điệp cùng thảm thực vật nguyên sinh xanh mát, tạo nên không khí vô cùng trang nghiêm, thanh tịnh.
Vị trí: Cột mốc Km16 trên Đường 20 Quyết Thắng, xã Thượng Trạch, tỉnh Quảng Trị.
Khoảng cách: Cách trung tâm thị trấn Phong Nha khoảng 18 km (tầm 25 đến 30 phút di chuyển bằng phương tiện).
Giờ mở cửa: Từ 7:00 đến 17:00 hằng ngày.
Giá vé: Miễn phí vé vào cổng (du khách có thể mua hoa tươi và hương lễ ngay tại khu vực ban quản lý trước cổng đền nếu muốn dâng lễ).
Trang phục lịch sự: Vì đây là công trình tâm linh trang nghiêm, du khách lưu ý chọn trang phục kín đáo (áo có tay, quần hoặc váy dài qua gối; không mặc quần đùi, áo may ba hay đồ đi biển).
Giữ gìn trật tự: Đi nhẹ, nói khẽ, không gây ồn ào và thể hiện sự tôn kính trong suốt quá trình dâng hương cũng như lúc tham quan khu vực đền thờ và cửa hang.
Kết hợp lịch trình Đường 20: Nhờ vị trí trung tâm trên tuyến Đường 20 Quyết Thắng, Hang 8 Cô có thể dễ dàng kết hợp cùng các điểm danh thắng lân cận như:
Hang & Đền Trạ Ang (cách 3 km)
Hang Chỉ Huy / Tổng kho NH (cách 4 km)
Động Thiên Đường
Suối Nước Moọc hoặc Công viên Ozo Treetop Park